Stereotypie i autostymulacje

Autostymulacje nie występują w kryteriach diagnostycznych, jednak bardzo często współwystępują z diagnozą autyzmu. Stymulacje to powtarzające się zachowania, które nie służą żadnemu innemu celowi, oprócz gratyfikacji sensorycznej. Autostymulacje mogą angazować 5 zmysłów i mieścić się w 3 kategoriach jeśli chodzi o dany zmysł. 
Stymulacje u dzieci z autyzem pojawiają się w zakresach :

  • wzroku
  • słuchu
  • dotyku i dotyku głębokiego
  • węchu
  • smaku

Zachowania autostymulacyjne są powtarzalne, występują w bardzo krótkim czasie i same w sobie są wzmocnieniami.

Kategorie zachowań autostymulacyjnych to: 

  • nadwrażliwość( obniżony próg wrażliwości, bodźce bardzo szybko docierają do mózgu)
  • zbyt mała wrażliwość( układ nerwowy bardzo powolny , wyższy próg wrażliwości)
  • biały szum( wewnętrzne zakłócenia, nieczysty obraz, zaburzony obraz bodźców z zewnątrz)

Autostymulacje nie są czymś wyjątkowym u dzieci z autyzmem. To normalne, że gdy jesteśmy znudzeni zaczynamy coś robić – pstrykać długopisem, machać nogą, bawić się ołówkiem itp. W przypadku jednak osób neurotypowych zachowania autostymulacyjne nie są tak bardzo wzmacniające, inne formy wypoczynku są ważniejsze. Osoby neurotypowe potrafią się również powstrzymać od autostymulacji, jeśli działania te są dziwne dla otoczenia.

Autostymulacyjne zachowania u dzieci z autyzmem mogą występować w sposób ciągły, bądź tylko w momentach znudzenia bądź stresu. Pojawiają się najczęściej wtedy, kiedy dziecko nie jest zajęte niczym innym. Nie będąc w stanie spędzać wolnego czasu adekwatnie do wieku, a więc np. bawić  się zabawkami, bawić się z innymi czy przeglądać książki, dzieci z autyzmem spędzają często długie godziny na autostymulacjach, dostarczając sobie w ten sposób sensorycznych wzmocnień.  

Bardzo często autostymulacje można porównać do zachowań uzależniających.

Formy autostymulacji:

  • machanie rękami
  • kołysanie się
  • chodzenie na palcach
  • trzepotanie palcami
  • wirowanie
  • dziecko stoi i rzuca się na kolana( to może być przykład na zaburzenie czucia wewnętrznego)
  • różne dziwne pozycje ciała( przeginanie ciała, głowa na dół)
  • masturbacja
  • wizualne
  • przeciwne ruchy gałek ocznych
  • rozbieganie oczu
  • zezowanie
  • przejeżdżanie wzrokiem po krawędziach, symetrycznych rzeczach( np. płot)
  • przymrużone oczy
  • wpatrywanie się w słońce i cienie
  • patrzenie pod dziwnymi kątami
  • stymulacje z użyciem przedmiotów
  • specyficzna manipulacja , użycie przedmiotów( jak się dziecko bawi?)
  • opukiwanie przedmiotów
  • słuchanie wody, patrzenie na nie , spuszczanie wody w toalecie
  • wkładanie przedmiotów do ust( zaburzenie smaku lub brak czucia w okolicy ust)
  • wąchanie brzydkich zapachów( np. butów)
  • smakowanie obrzydliwych rzeczy

 

Autostymulacje zaburzają uwagę, są nieodpowiednie, nieakceptowane społecznie. Bardzo czesto jednak sa jedyną formą przyjemności dla osoby z autyzmem i trudno je przerwać. 

Do czego mogą prowadzić autostymulacje? 

  • duża ilość= główny styl aktywności
  • redukują ilość prawidłowych interakcji ze środowiskiem
  • angażują uwagę, wiec wyłącza się na inne bodźce ze środowiska
  • nie można nauczyć rzeczy odpowiednich społecznie
  • zagrożenie dla zdrowia( gdy bliżej autoagresji)
  • odbiega od społeczeństwa i nie jest przez nie akceptowane


Autostymulacje pojawiają się często u osób bardziej upośledzonych umysłowo.

Jak należy postępować z autostymulacjami?

  • obserwacja – by zidentyfikować czynniki odpowiedzialne za pojawienie się zachowań autostymulacyjnych
  • analiza funkcjonalna – stwierdzenie wzmocnień pozytywnych (np. uwaga terapeuty, uwaga werbalna i fizyczna), wzmocnień negatywnych (powodujących przyrost zachowań), analiza konsekwencji po zachowaniu
  • rozpoczęcie interwencji – np. modyfikacja bodźca (uczymy wyrażania prośby o odstąpienie od zadania), rezygnujemy z niektórych zadań, przeplatanie zadań, większy dostęp do zadań stymulujących, wzmocnienia zachowań pozytywnych, wzmacnianie zachowań  przeciwnych do autostymulacji-uniemożliwiających je, nabywanie umiejętności adaptacyjnych
  • reorganizacja środowiska
  • stosowanie kar – przytrzymanie (gdy poziom autostymulacji jest bardzo wysoki), “time out”( po wystąpieniu autostymulacji osoba musi opuścić dane miejsce), upomnienia, kary werbalne

 

 

Dodaj do zakładek Link.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.